Jak kontrolujemy gotowy nóż: kontrola wymiarowa, twardość i zawartość raportu

Żadna partia noży Steellogy nie opuszcza hali produkcyjnej bez kontroli wymiarowej względem rysunku technicznego i pomiaru twardości reprezentatywnego egzemplarza gotowej części. Kontrolę przeprowadzamy po obróbce cieplnej i szlifowaniu wykańczającym, czyli na części w stanie dostawy. Raport jest przypisany do partii. Partia niespełniająca specyfikacji nie zostaje dopuszczona do wysyłki. W tym artykule wyjaśniamy, co kontrolujemy, w jaki sposób wykonujemy pomiary i jakie informacje zawiera raport przypisany do zamówienia.

Dlaczego kontrola wyjściowa to ta, która naprawdę ma znaczenie

Kontrola przyjęcia wykrywa niezgodność gatunku stali. Kontrole międzyoperacyjne ujawniają błędy ustawień, odkształcenia po obróbce cieplnej, odchylenia po szlifowaniu i inne problemy przed kontrolą końcową. Kontrola wyjściowa obejmuje pozostałe niezgodności, w tym te wynikające ze współdziałania obróbki cieplnej, szlifowania i wykończenia. Partia, która przeszła wcześniejsze kontrole, może po szlifowaniu wykańczającym nadal znaleźć się poza tolerancją wymiarową lub wymaganym zakresem twardości. Kontrola wyjściowa jest ostatnim etapem, na którym można to wykryć.

Jest też jedyną kontrolą odnoszącą się bezpośrednio do części w stanie, w jakim otrzymuje ją klient. Dlatego z perspektywy działu zakupów ma większe znaczenie niż wcześniejsze kontrole procesu.

Co mierzymy: kontrola wymiarowa

Każdą partię po szlifowaniu wykańczającym sprawdzamy względem rysunku technicznego. Pomiary koncentrują się na wymiarach wpływających na pasowanie i funkcję cięcia. Nie mierzymy każdego wymiaru każdego noża, lecz te cechy, których wyjście poza tolerancję zmieniłoby zachowanie części w maszynie. Zwykle są to:

• Długość, szerokość, grubość (względem rysunku, do podanej tolerancji).

• Kąt fazy (pierwotny i wtórny, gdzie ma zastosowanie).

• Położenie otworów, szczelin i geometria mocowania — wszystko, co decyduje o prawidłowym osadzeniu noża w maszynie.

• Płaskość (na długich ostrzach, gdzie odkształcenia po obróbce cieplnej są realnym ryzykiem).

• Prostość krawędzi i równoległość (na nożach slittera i gilotyn).

Tolerancje pochodzą z rysunku. Jeśli rysunek ich nie podaje, stosujemy standard dla typu ostrza i potwierdzamy z kupującym na etapie wyceny — nie na etapie kontroli.

Co mierzymy: twardość

Twardość w HRC (Rockwell C) mierzymy na reprezentatywnym egzemplarzu gotowej części z każdej partii, w miejscu, które nie wpływa na krawędź tnącą ani funkcjonalną strefę mocowania. Wynik zapisujemy w raporcie z kontroli wraz z miejscem pomiaru, użytym przyrządem, nazwiskiem osoby wykonującej pomiar i datą.

Twardość jest jedną z najbardziej miarodajnych, mierzalnych właściwości gotowego noża, ponieważ pozwala potwierdzić osiągnięcie celu obróbki cieplnej. Pokazuje, czy stal przeszła właściwy cykl odpuszczania i czy gotowa część mieści się w zakresie twardości dobranym dla wymaganej równowagi między odpornością na zużycie a udarnością. Nóż o twardości niższej od zakresu docelowego o 1–2 HRC może zużywać się szybciej, niż przewiduje specyfikacja. Przekroczenie górnej granicy zwiększa ryzyko kruchości. Oba przypadki wykrywa pomiar.

Jeżeli rysunek lub zamówienie określa docelową twardość, zakres akceptacji ustala się względem tej wartości — często na poziomie ±1 HRC, zależnie od gatunku stali, typu noża i zastosowania. Wartość docelową ustalamy podczas wyceny na podstawie warunków pracy, a nie według domyślnego parametru.

Co mierzymy: kontrola wizualna i powierzchniowa

Mniej ilościowa, ale nie mniej ważna. Inspektor patrzy na:

• Stan krawędzi — brak wykruszeń i zadziorów wymagających usunięcia przez klienta.

• Wykończenie powierzchni — zgodne ze specyfikacją; gdy podane jest Ra, wykończenie jest sprawdzane względem uzgodnionej wartości.

• Powłoki, jeśli zostały nałożone — ciągłość pokrycia, stan krawędzi i brak odsłoniętego materiału bazowego tam, gdzie specyfikacja wymaga powłoki.

Co zawiera raport z kontroli

Raport to jeden dokument na partię. Zawiera:

1. Numer partii, numer rysunku, rewizja rysunku.

2. Gatunek stali i numer wytopu z przyjęcia (z odniesieniem do atestu materiałowego).

3. Wykonane pomiary wymiarowe wraz z wynikami względem tolerancji.

4. Pomiar(y) twardości na reprezentatywnym egzemplarzu gotowej części, wraz z celem i tolerancją.

5. Notatki z kontroli wizualnej.

6. Podpis inspektora i datę.

Raport pozostaje w dokumentacji produkcyjnej i udostępniamy go klientowi na żądanie dla konkretnej partii. Nie dołączamy go automatycznie do każdej wysyłki, ponieważ przy rutynowych ponownych zamówieniach większość kupujących nie potrzebuje pełnego pakietu dokumentów. Raport jest jednak dostępny i mogą Państwo o niego poprosić.

Co się dzieje, gdy część nie spełnia specyfikacji

Dwie ścieżki:

• Możliwe do naprawienia. Jeżeli odchylenie można skorygować bez przekroczenia tolerancji rysunku i bez pogorszenia funkcjonalności — na przykład przez kontrolowane doszlifowanie naddatku po odkształceniu powstałym podczas obróbki cieplnej — część wraca do odpowiedniego etapu procesu. Naprawa zostaje odnotowana w dokumentacji partii.

• Niemożliwe do naprawienia. Część zostaje zezłomowana — nie trafia do niższej kategorii jakościowej ani do sprzedaży jako produkt drugiego gatunku. Nóż niespełniający specyfikacji nie opuszcza hali jako produkt Steellogy. Koszt błędnej decyzji byłby znacznie wyższy niż koszt złomowania części.

Co to oznacza dla Państwa — kupca

Trzy rzeczy, na które można liczyć:

• Każda otrzymana przez Państwa partia została sprawdzona względem rysunku po szlifowaniu wykańczającym, w zakresie wymiarów decydujących o pasowaniu i funkcji cięcia.

• Mogą Państwo poprosić o raport z kontroli dowolnej partii. Raport zawiera odniesienie do gatunku stali i numeru wytopu z atestu materiałowego, co zapewnia pełną identyfikowalność.

• Jeżeli otrzymają Państwo nóż niespełniający specyfikacji, chcemy o tym wiedzieć, aby prześledzić partię i ustalić przyczynę. Sposób postępowania opisujemy w artykule o procedurze reklamacyjnej.

Znaczenie systematycznej kontroli

Kontrola wyjściowa nie należy do najdroższych operacji producenta. Wymaga jednak konsekwencji: każdą partię trzeba sprawdzić, wyniki zapisać, a dokumentację przechowywać tak, aby można było do niej wrócić również po dłuższym czasie. Jest to stały element naszego procesu, ponieważ skutki pominięcia kontroli ponosiłaby linia produkcyjna klienta.

Jeśli chcą Państwo otrzymać wycenę zamiennej części tnącej, prosimy o przesłanie rysunku technicznego i próbki części obecnie pracującej w maszynie.

Pozostałe wpisy z tej serii: wewnątrz naszej hali produkcyjnej, gatunki stali i gdzie je stosujemy, co się dzieje, gdy zgłaszają Państwo reklamację.